Zet carotenoïden terug op het menu

vrijdag 14-oktober-2016

\"\"
Groente en fruit staan niet bij iedereen hoog op de menukaart. Daardoor is ook de inname van carotenoïden beperkt. Met een professioneel carotenoïdensupplement geef je de nodige breedte terug aan de voeding. Maar waarom hebben we dat eigenlijk nodig? En wat bedoelen we met ‘professioneel’?

 

Wat hebben wortels, rood fruit en de snavels van papegaaiduikers gemeen? Ze hebben hun kleurrijke uiterlijk te danken aan carotenoïden. De gele, oranje en rode tinten zijn een signaal dat ze vol goede stoffen zitten. In de natuur wordt maar wat graag met gezondheid gepronkt.

 

Ook de mens zou er zijn voordeel mee moeten doen. Maar, net als de meeste andere zoogdieren, kan de mens zelf geen carotenoïden aanmaken. Het moet dus allemaal uit wortel, yam, zoete aardappel, papaja, watermeloen, mango, spinazie, boerenkool, paprika of sinaasappels komen.

 

Niet te versmaden als je dat rijtje ziet, maar de meeste mensen eten daar niet voldoende van. En als ze het al doen, krijgen ze tóch niet altijd genoeg binnen.

 

Weet wat je eet    

Is het van biologische teelt? Is fruit onrijp geplukt? Hoe is het met de bodem gesteld? Uitspoeling en bodemerosie zijn bekende problemen binnen de landbouw. En wat niet in de grond zit komt ook niet op ons bord. Belangrijker nog: door selectie en manipulatie groeien onze voedingsgewassen veel groter dan vroeger. En die groei komt grotendeels voor rekening van een voedingsstof die we al meer dan genoeg binnenkrijgen.

 

Koolhydraten. Daar barsten ze van. De écht belangrijke nutriënten – vitaminen, mineralen, vetten, eiwitten en fytonutriënten zoals carotenoïden – worden steeds meer verdund. We moeten dus meer van hetzelfde eten om voldoende binnen te krijgen. Dat betekent nóg meer van wat we al nauwelijks eten. Maar wat geeft dat eigenlijk? Kunnen we niet met minder carotenoïden af?

 

Immuunsysteem en gezichtsvermogen

Laten we beginnen bij de best onderzochte carotenoïde: bètacaroteen, een belangrijke bron van provitamine A. Dit provitamine wordt in de darmen en lever naar behoefte in vitamine A omgezet. Je kunt er dus nooit te veel van binnenkrijgen. Ook niet als je zwanger bent. Het vitamine speelt een belangrijke rol in het immuunsysteem en is goed voor het gezichtsvermogen. Geen verrassing? Misschien zal het volgende je dan interesseren.

 

Deelnemers aan een onderzoek gepubliceerd in Photochemistry and Photobiology gebruikten tien weken lang bètacaroteen. Deze mensen bleken minder vaak te verbranden bij een vergelijkbare blootstelling aan zonlicht. Elke extra maand suppletie leverde extra zonbescherming op. Maar verrassender nog: bètacaroteen blijkt te kunnen beschermen tegen metabool syndroom.

 

Metabool syndroom

Metabool syndroom wordt gekenmerkt door verhoogde waarden op het gebied van bloeddruk, bloedglucose, cholesterol en buikvet. Dit verhoogt de kans op onder andere diabetes. De Journal of Nutrition publiceerde in 2009 onderzoek waaruit blijkt dat in ieder geval oudere mannen een verlaagde kans hebben op metabool syndroom wanneer ze meer bètacaroteen binnenkrijgen.

 

Meer is beter. De mannen die het meeste binnenkregen, hadden de laagste kans op metabool syndroom. De onderzoekers denken dat dit komt door de antioxidatieve werking van bètacaroteen. Maar laten we nu eens de ‘minder populaire’ carotenoïden onder de loep nemen. Wat leveren die ons op?

 

De kennis van nu: alfacaroteen

De wetenschap geeft alfacaroteen pas sinds kort de aandacht die het verdient. Alfacaroteen levert ongeveer half zo veel provitamine A als bètacaroteen. Maar het levert wel enkele gezondheidsvoordelen die bètacaroteen dan weer niet levert. Uit een onderzoek dat veertien jaar liep, blijkt dat hoge bloedwaarden alfacaroteen omgekeerd evenredig waren met het ontwikkelen van hart- en vaatziekten en andere aandoeningen.

 

Dus: hoe meer alfacaroteen, hoe lager de kans op hart- en vaatziekten. In ander onderzoek bleek alfacaroteen zelfs beter in het voorkomen van hart- en vaatziekten met dodelijke afloop dan bètacaroteen. Toch zit alfacaroteen vaak niet in voldoende hoge dosering in carotenoïdensupplementen.

Professioneel carotenoïdensupplement

Een professioneel carotenoïdensupplement vult bètacaroteen aan met de nodige alfacaroteen. Maar krijg je dan wel voldoende vitamine A binnen? Het levert toch maar half zo veel provitamine A als bètacaroteen?

 

Dat is eenvoudig op te lossen door de dosering te verdubbelen. Daarbij hoeft men niet bang te zijn voor overdoseren: net als bètacaroteen wordt het alleen naar behoefte omgezet. Nu missen we alleen nog een stukje in de breedte. Daarin voorzien lycopeen, luteïne en zeaxanthine.

 

Lycopeen

Lycopeen geeft kleur aan watermeloenen, tomaten, guave, grapefruit, papaja, wortels en peterselie. Van alle carotenoïden, heeft lycopeen de beste moleculaire vorm voor het onschadelijk maken van vrije radicalen. Ook is het in verband gebracht met een betere botgezondheid, minder botfracturen en kan het preventief werken bij osteoporose. En iets heel anders: in onderzoek bij mannen van middelbare leeftijd verlaagde het de kans op een beroerte met maar liefst 55 procent. 

 

Oogschade voorkomen

Luteïne en zeaxanthine zijn bestanddelen van de gele vlek in het oog, die belangrijk is om kleuren waar te nemen. Samen beschermen ze daar het oog tegen blauwe lichtgolven. Deze lichtgolven hebben een ioniserende werking, wat schadelijk is voor het oog. Uit onderzoek blijkt dat luteïne zo de kans op leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie kan verlagen, cataract tegengaat en beschermt tegen overgevoeligheid voor licht.

 

En het medische tijdschrift Circulation meldt dat luteïnesupplementen wandverdikking in de aders kan remmen. Dat biedt gezondheidsvoordelen voor de gehele bloedvoorziening in het lichaam. Om voldoende luteïne en zeaxanthine binnen te krijgen, kun je kiezen uit boerenkool, spinazie, pastinaak, pompoen, paprika, gele vruchten en avocado. Maar je moet wel bereid zijn om vet te verwelkomen in je voeding.

 

Vet, vet, vet

Dat vetten niet per definitie slecht zijn – behalve transvetten – weten we inmiddels wel. Vet zorgt voor een verzadigingsgevoel zodat we minder eten. Vet is een belangrijk bestanddeel van de hersenen. Een juiste verhouding van vetzuren zorgt voor een ontstekingsreactie die aan, maar ook weer uit gaat. Ook voor de opname van carotenoïden in het lichaam is vet belangrijk. Een snackpaprika is een gezond tussendoortje, maar zonder vet profiteer je daar wél minder van.

 

Ook als men een professioneel carotenoïdensupplement gebruikt, neemt men dit in bij een vetbevattende maaltijd. Vraag daarom altijd bij je cliënt of deze vetarm of vetloos eet. Hierdoor kunnen tekorten ontstaan waarvan de cliënt in kwestie vaak nauwelijks weet heeft. Totdat men zich geconfronteerd ziet met hart- en vaatziekten, osteoporose, maculadegeneratie en metabool syndroom.

 

Bronnen

  1. Di Mascio P, Kaiser S, Sies H, Lycopene as the most efficient biological carotenoid singlet oxygen quencher, Arch Biochem Biophys. 1989 Nov 1;274(2):532-8.
  2. Frankhuizen A., Whitepaper: Basissuppletie voor iedereen onontkoombaar, Natura Foundation, 2016.
  3. Ito Y, Kurata M, Suzuki K, Hamajima N, Hishida H, Aoki K, Cardiovascular disease mortality and serum carotenoid levels: a Japanese population-based follow-up study, J Epidemiol. 2006 Jul;16(4):154-60.
  4. James H. Dwyer, PhD; Mohamad Navab, PhD; Kathleen M. Dwyer, PhD; Kholood Hassan, BSc; Ping Sun, PhD; Anne Shircore, MSc; Susan Hama-Levy, BSc; Greg Hough, MSc; Xuping Wang, MD; Thomas Drake, MD; C. Noel Bairey Merz, MD; Alan M. Fogelman, MD, Oxygenated Carotenoid Lutein and Progression of Early Atherosclerosis The Los Angeles Atherosclerosis Study, Circulation 2001;103:2922-2927.
  5. Jouni Karppi, PhD, Jari A. Laukkanen, MD, PhD, Juhani Sivenius, MD, PhD, Kimmo Ronkainen, MSc and Sudhir Kurl, MD, Serum lycopene decreases the risk of stroke in men, A population-based follow-up study, Neurology October 9, 2012 vol. 79 no. 15 1540-1547.
  6. Köpcke W, Krutmann J., Protection from sunburn with beta-Carotene--a meta-analysis, Photochem photobiol 2008 Mar-Apr;84(2):284-8.
  7. Li C, Ford ES, Zhao G, Balluz LS, Giles WH, Liu S, Serum α-carotene concentrations and risk of death among US Adults: the Third National Health and Nutrition Examination Survey Follow-up Study, Arch Intern Med. 2011 Mar 28;171(6):507-15.
  8. Sahni S, Hannan MT, Blumberg J, Cupples LA, Kiel DP, Tucker KL, Protective effect of total carotenoid and lycopene intake on the risk of hip fracture: a 17-year follow-up from the Framingham Osteoporosis Study, J Bone Miner Res. 2009 Jun;24(6):1086-94
  9. Sluijs I, Beulens JW, Grobbee DE, van der Schouw YT, Dietary carotenoid intake is associated with lower prevalence of metabolic syndrome in middle-aged and elderly men, J Nutr. 2009 May;139(5):987-92.
  10. www.livescience.com/52487-carotenoids.html

Cookies

Als u verder klikt op onze website, gaat u er ook mee akkoord dat we cookies gebruiken. Daarmee verzamelen we gegevens en volgen we wat bezoekers doen op onze website. Met die informatie verbeteren we onze website en tonen we informatie die aansluit bij wat u interesseert. Als u geen cookies accepteert, kunt u geen video's bekijken of content delen op social media. Meer informatie.

Cookies zelf instellen