Monografieën


Allium sativum

Fytotherapie

Download als PDF

Synoniemen

knoflook, garlic, zwarte knoflook

Werking

Het medicinale gebruik van knoflook is van alle tijden. Niet voor niets wordt knoflook gezien als remedie tegen het verouderen; knoflook gaat ontegenzeglijk hart- en vaatziekten tegen, verbetert de doorbloeding van organen en weefsels, versterkt daarnaast het afweersysteem, en beschermt het lichaam tegen toxische stoffen. Bovendien is knoflook een uitstekende remedie bij uiteenlopende infecties met virussen, bacteriën, schimmels en parasieten.

Knoflook is rijk aan unieke zwavelhoudende verbindingen, met als belangrijkste component alliine (S-allyl-L-cysteïnesulfoxide). Het (stabiele) alliine wordt door het enzym alliinase omgezet in allicine (diallylthiosulfinaat) op het moment dat verse knoflook wordt gehakt of gekneusd. Allicine, een zeer instabiele stof, wordt vervolgens snel omgezet in meer dan honderd werkzame metabolieten (thiosulfinaten). Goede knoflookpreparaten bevatten voornamelijk alliine, dat in de ingewanden en elders in het lichaam wordt omgezet in metabolieten met een sterke medicinale werking (allicine e.a).
  1. Knoflook beïnvloedt factoren die een beslissende rol spelen in de pathogenese en progressie van atherosclerose. Knoflook zorgt voor afname van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel en triglyceridenspiegel, toename van het gunstige HDL-cholesterol, afname van de fibrinogeenspiegel, verlaging van de arteriële bloeddruk, toename van de fibrinolyse, remming van plaatjesaggregatie en afname van de bloedviscositeit. Allicine en S-allylcysteïne beschermen endotheelcellen en LDL-cholesterol tegen oxidatie en remmen atherosclerose mede op basis van de antioxidantprotectie. Daarnaast remt knoflook het atherosclerotische proces rechtstreeks door het tegengaan van de vermeerdering van gladde spiercellen in atherosclerotische plaques en van vetophoping in de vaatwand.
  2. Knoflookextract verlaagt de systemische bloeddruk bij hypertensie. Doordat knoflook (in vivo) het enzym stikstofoxidesynthase in vaatendotheel stimuleert, neemt de productie van het vaatverwijdende stikstofoxide (NO) toe. De bloeddrukverlaging is voorts het gevolg van hyperpolarisatie van de gladde spiercellen in de bloedvaten en/of inhibitie van het openen van calciumkanalen in het spierweefsel. Inhibitie van angiotensine-converting enzyme (ACE), modulatie van de prostaglandinensynthese of beïnvloeding van het atheroscleroseproces speelt misschien ook een rol.
  3. Knoflookextract (onder meer allicine, S-allylcysteïne en diallyldisulfide) heeft een sterke antioxidantwerking en biedt bescherming tegen lipidenperoxidatie, gaat de vorming van superoxide-anionradicalen tegen en vangt vrije radicalen weg. Daarnaast leidt inname van knoflook tot verhoging van de antioxidantenzymen catalase en glutathionperoxidase in het serum.
  4. Knoflook stimuleert de activiteit van macrofagen, lymfocyten en natural killer cells. Door het remmen van de enzymen lipoxygenase en cyclo-oxygenase vermindert knoflook de ongecontroleerde vorming van ontstekingsbevorderende eicosanoïden (prostaglandines, leukotriënen en tromboxanen).
  5. Knoflook heeft een zeer brede antimicrobiële activiteit en is effectief tegen grampositieve en gramnegatieve bacteriën, virussen, parasieten en gisten en schimmels waaronder Candida albicans. De toxineproductie door aanwezige micro-organismen wordt eveneens door knoflook tegengegaan. Eén mg allicine komt wat potentie betreft overeen met circa 15 IU penicilline. Ook tegen darmparasieten is knoflook werkzaam. Zo doodt allicine dysenterieverwekkende amoeben (Entamoeba histolytica) door het blokkeren van cysteïneproteïnasen en alcoholdehydrogenasen in de amoebe.
  6. Allicine inactiveert de enzymen van pathogene bacteriën, virussen en schimmels door met de thiolgroep (SH- of sulfhydrylgroep) van het enzym te reageren. Zoogdieren hebben veel minder eiwitten met SH-groepen dan lagere organismen. In het menselijk lichaam beschermt glutathion de thiolgroepen daarom tegen beschadiging. Micro-organismen die gevoelig zijn voor knoflook zijn, door het diep ingrijpende werkingsmechanisme van knoflook, gelukkig niet in staat resistentie tegen knoflook te ontwikkelen.

Uit in vitro en in vivo studies is gebleken dat knoflook het immuunsysteem versterkt, mede door de antioxidantwerking van knoflook. Allicine en talloze metabolieten waaronder diallylsulfide (DAS), diallyldisulfide (DADS) en gammaglutamyl-methylselenocysteïne (GGMSC) zijn hiervoor verantwoordelijk.

Di- en trisulfides en allylmercaptaan uit knoflook cheleren bovendien zware metalen zoals kwik, cadmium en lood. Niet onbelangrijk is dat bestanddelen in knoflook enzymen van de fase-II-detoxificatie induceren in de lever en andere organen, waardoor toxines beter worden afgebroken en uitgescheiden, en het lichaam wordt beschermd tegen sterk reactieve metabolieten uit de fase-I-detoxificatie. Knoflook beschermt de lever tegen toxische stoffen zoals aflatoxine, benzopyreen en acetaminophen. De werking van knoflook neemt sterk af wanneer verse knoflook verhit wordt.

Vanuit de volksgeneeskunde is bekend dat knoflook de spijsvertering ondersteunt, dysbiose tegengaat en de eetlust bevordert.

Knoflook kan de bloedglucosespiegel verlagen. Althans dat blijkt uit onderzoek bij dieren. Humane studies zijn minder eenduidig. Mogelijk verbetert knoflook de insuline-afgifte en zorgt het voor een tragere inactivering van insuline.


Gefermenteerde knoflook (zwarte knoflook)
Zwarte knoflook wordt verkregen door verse, witte knoflook bij een specifieke temperatuur en vochtigheid tot 20 maanden te laten fermenteren. Het dankt zijn naam aan de donkere kleur die ontstaat tijdens deze periode. Gedurende het fermentatieproces ontstaan er unieke wateroplosbare zwavelverbindingen zoals S-allylcysteïne (SAC) en S-allyl mercaptocysteïne (SMAC) met een significant grotere orale biobeschikbaarheid dan de verbindingen in de gewone knoflook. De medicinale werking (als gevolg van anti-inflammatoire, vasodilatoire, neuroprotectieve, antibiotische en antioxidatieve eigenschappen) wordt voornamelijk toegeschreven aan het hoofdbestanddeel SAC. Naast deze wateroplosbare componenten bevat het gefermenteerde knoflookextract de vetoplosbare allicinemetabolieten diallyl sulfide (DAS), diallyl disulfide (DADS), diallyl trisulfide (DATS), and diallyl tetrasulfide, mede verantwoordelijk voor de antioxidatieve effecten.  Hoewel beide soorten knoflook zeer gunstige en vergelijkbare gezondheidseffecten laten zien, wint de zwarte knoflook aan populariteit door enkele substantiële voordelen. Daar waar witte knoflook nog mogelijk gastrointestinale bijwerkingen kan veroorzaken is dit nauwelijks nog het geval bij de gefermenteerde vorm en ongewenste effecten als een scherpe smaak en een sterke geur zijn tijdens het rijpingsproces zo goed als verloren gegaan. Bovendien worden er tot op heden geen nadelige interacties waargenomen met andere medicatie en is het niet toxisch in hogere dosering.

Indicaties

  • Cardiovasculaire aandoeningen (o.a. atherosclerose, coronaire hartziekte, beroerte, trombose, hypertensie)
  • Perifere doorbloedingsstoornissen (claudicatio intermittens, ziekte van Raynaud)
  • Hyperlipidemie, hypertriglyceridemie, hypercholesterolemie
  • Bacteriële, virale, schimmelinfecties en parasitaire infecties van de luchtwegen (o.a. bronchitis, astma, verkoudheid, sinusitis, longontsteking, keelontsteking)
  • Bacteriële, virale, schimmelinfecties en parasitaire infecties van het maagdarmkanaal (o.a. gastro-enteritis, diarree, dysenterie, candidiasis en parasitaire darminfecties)
  • Bacteriële, virale, schimmelinfecties en parasitaire infecties van de urinewegen (o.a. cystitis, candida)
  • Dyspepsie
  • Leverdetoxificatie.

Contra-indicaties

Wees voorzichtig met het gebruik van een allium sativum extract voor en vlak na een operatie en bij het gebruik van antistollingsmedicatie (zoals warfarine, indomethacine en aspirine), aangezien knoflook de bloedstolling vertraagt. Allium sativum extract is gecontra-indiceerd bij een overgevoeligheid voor knoflook en bij het gebruik van proteaseremmers tegen het HIV-virus. Knoflook kan de bloedspiegel van proteaseremmers namelijk aanzienlijk verlagen.

Bijwerkingen

Soms leidt het gebruik van Allium sativum extracten (vooral in hoge doseringen) tot misselijkheid, duizeligheid, maagklachten of irritatie van de slijmvliezen in het maagdarmkanaal. Verlaging van de dosis verhelpt dergelijke klachten in de regel. Een allergische reactie is in principe mogelijk, maar is heel zeldzaam. Gefermenteerde knoflook kent nauwelijks tot geen bijwerkingen.

Interacties

Let op bij het gebruik van bloedglucoseverlagende medicijnen (sulfonylurea), want in combinatie met knoflook kan de bloedglucosespiegel sterker dalen. Ook kan knoflookextract in theorie de werking van statines (cholesterolverlagende medicatie) en ACE-remmers (medicatie tegen hoge bloeddruk) versterken. Gebruik van hoge doses Allium sativum extract wordt bij het gebruik van genoemde medicatie voor de veiligheid afgeraden. Tot slot is bekend dat Allium sativum extract de werking van antibiotica potentieert.

Dosering

Gebruik een dosering allium sativum extract overeenkomend met ongeveer 10 mg alliine. Hogere doses kunnen gedurende kortere perioden (bijvoorbeeld bij infecties) worden toegepast. Het is aan te bevelen allium sativum extract bij de maaltijd in te nemen.

Synergisme

Supplementen die naast een Allium sativum extract, afhankelijk van de indicatie, ingezet kunnen worden zijn onder meer omega-3 vetzuren, vitamine E, alfa-liponzuur, antioxidanten, chlorella en een goed probioticum. Bij candidiasis en andere schimmelinfecties is caprylzuur naast een Allium sativum extract een goede keuze.

Referenties

  1. 42nd Interscience Conference on Antimicrobial Agents and Chemotherapy Chicago, IL December 19, 2001.
  2. Ankri S, Miron T, Rabinkov A, Wilchek M et al. Allicin from garlic strongly inhibits cysteine proteinases and cytopathic effects of Entamoeba histolytica. Antimicrob Agents Chemother 1997;41(10):2286-8.
  3. Arora DS, Kaur J. Antimicrobial activity of spices. Int J Antimicrob Agents 1999;12(3):257-62.
  4. Auer W, Eiber A, Hertkorn E et al. Hypertension and hyperlipidaemia: garlic helps in mild cases. Br J Clin Pract Suppl 1990;69:3-6.
  5. Avato P, Tursil E, Vitali C et al. Allylsulfide constituents of garlic volatile oil as antimicrobial agents. Phytomedicine 2000;7(3):239-43.
  6. Blumenthal M. Herbal Medicine. Expanded Commission E monographs. Garlic; 139-148.
  7. Bordia A, Verma SK, Srivastava KC. Effect of garlic (Allium sativum) on blood lipids, blood sugar, fibrinogen and fibrinolytic activity in patients with coronary artery disease. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 1998;58(4):257-63.
  8. Bordia A, Verma SK, Srivastava KC. Effect of garlic on platelet aggregation in humans: a study in healthy subjects and patients with coronary artery disease. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 1996;55:201-205.
  9. Breithaupt-Grogler K, Ling M, Boudoulas H, Belz GG. Protective effect of chronic garlic intake on elastic properties of aorta in the elderly. Circulation 1997;96(8):2649-55.
  10. Campbell JH, Efendy JL, Smith NJ et al. Molecular basis by which garlic suppresses atherosclerosis. J Nutr 2001;131:1006S-1009S.
  11. Chung JG, Chen GW, Wu LT et al. Effects of garlic compounds diallyl sulfide and diallyl disulfide on arylamine N-acetyltransferase activity in strains of Helicobacter pylori from peptic ulcer patients. Am J Chin Med 1998;26(3-4):353-64.
  12. Colín-González AL, Santana RA, Silva-Islas CA, Chánez-Cárdenas ME, Santamaría A, Maldonado PD. The Antioxidant Mechanisms Underlying the Aged Garlic Extract- and S-Allylcysteine-Induced Protection. Oxid Mell Cell Longev 2012;2012:907162
  13. Das I, Khan NS, Sooranna SR. Potent activation of nitric oxide synthase by garlic: a basis for its therapeutic applications. Curr Med Res Opin 1995;13(5):257-63.
  14. Dion ME, Agler M, Milner JA. S-allyl cysteine inhibits nitrosomorpholine formation and bioactivation. Nutr Cancer 1997;28(1):1-6.
  15. Ernst E. Can Allium vegetables prevent cancer? Phytomedicine 1997;4:79–83.
  16. ESCOP Fasciculi 3; Allii Sativi Bulbus.
  17. Fallon MB, Abrams GA, Abdel-Razek TT et al. Garlic prevents hypoxic pulmonary hypertension in rats. Am J Physiol 1998;275(2-1):L283-7.
  18. Fleischauer AT, Poole C, Arab L. Garlic consumption and cancer prevention: meta-analyses of colorectal and stomach cancers. Am J Clin Nutr 2000;72(4):1047-52.
  19. Gupta N, Porter TD. Garlic and garlic-derived compounds inhibit human squalene monooxygenase. J Nutr 2001;131(6):1662-7.
  20. Ha AW, Ying T, Kim WK. The effects of black garlic (Allium satvium) extracts on lipid metabolism in rats fed a high fat diet. Nutr Res Pract 2015;9(1):30-36.
  21. Ho SE, Ide N, Lau BH. S-allyl cysteine reduces oxidant load in cells involved in the atherogenic process. Phytomedicine 2001;8(1):39-46.
  22. Holzgartner H, Schmidt U, Kuhn U. Comparison of the efficacy and tolerance of a garlic preparation vs. bezafibrate. Arzneimittelforschung 1992;42(12):1473-7.
  23. Hunan Hospital: Garlic in cryptococcal meningitis. A preliminary report of 21 cases. Chinese Med 1980;93:123-6.
  24. Jeong YY, Ryu JH, Shin J-H, Kang MJ, Kang JR, Han J et al. Comparison of Anti-Oxidant and Anti-Inflammatory Effects between Fresh and Aged Black Garlic Extracts. Molecules 2016;21:4-430.
  25. Jonkers D, Sluimer J, Stobberingh E. Effect of garlic on vancomycin-resistant enterococci. Antimicrob Agents Chemother 1999;43(12):3045.
  26. Josling PB. Preventing the common cold with a garlic supplement: a double-blind, placebo-controlled survey. Advances in Therapy 2001;18(4):189-193.
  27. Jung EM, Jung F, Mrowietz C et al. Influence of garlic powder on cutaneous microcirculation. A randomized placebo-controlled double-blind cross-over study in apparently healthy subjects. Arzneimittelforschung 1991;41(6):626-30.
  28. Kannar D, Wattanapenpaiboon N, Savige GS eet al. Hypocholesterolemic effect of an enteric-coated garlic supplement. J Am Coll Nutr 2001;20(3):225-31.
  29. Kaye AD, De Witt BJ, Anwar M et al. Analysis of responses of garlic derivatives in the pulmonary vascular bed of the rat. Appl Physiol 2000;89(1):353-8.
  30. Kiesewetter H, Jung F, Jung EM et al. Effects of garlic coated tablets in peripheral arterial occlusive disease. Clin Investig 1993;71(5):383-6.
  31. Kiesewetter H, Jung F, Pindur G et al. Effect of garlic on thrombocyte aggregation, microcirculation, and other risk factors. Int J Clin Pharmacol Ther Toxicol 1991;29(4):151-5.
  32. Koscielny J, Klussendorf D, Latza R et al. The antiatherosclerotic effect of Allium sativum. Atherosclerosis 1999;144(1):237-49.
  33. Ku DD, Abdel-Razek TT, Dai J et al. Garlic and its active metabolite allicin produce endothelium- and nitric oxide-dependent relaxation in rat pulmonary arteries. Clin Exp Pharmacol Physiol 2002;29(1-2):84-91.
  34. Lamm DL, Riggs DR. Enhanced immunocompetence by garlic: role in bladder cancer and other malignancies. J Nutr 2001;131(3s):1067S-70S.
  35. Legnani C, Frascaro M, Guazzaloca G et al. Effects of a dried garlic preparation on fibrinolysis and platelet aggregation in healthy subjects. Arzneimittelforschung 1993;43(2):119-22.
  36. Lin MC, Wang EJ, Lee C et al. Garlic inhibits microsomal triglyceride transfer protein gene expression in human liver and intestinal cell lines and in rat intestine. J Nutr 2002;132(6):1165-8.
  37. Liu L, Yeh YY. S-alk(en)yl cysteines of garlic inhibit cholesterol synthesis by deactivating HMG-CoA reductase in cultured rat hepatocytes. J Nutr 2002;132(6):1129-34.
  38. Mader FH. Treatment of hyperlipidaemia with garlic-powder tablets. Evidence from the German Association of General Practitioners' multicentric placebo-controlled double-blind study. Arzneimittelforschung 1990;40(10):1111-6.
  39. Matsuura H. Saponins in garlic as modifiers of the risk of cardiovascular disease. J Nutr 2001;131:1000S-1005S.
  40. Morcos NC. Modulation of lipid profile by fish oil and garlic combination. J Natl Med Assoc 1997;89(10):673-8.
  41. Ngo SNT, Williams DB, Cobiac L, Head RJ. Does Garlic Reduce Risk of Colorectal Cancer? A Systematic Review1–3. J Nutr 2007;137(10):2264-2269
  42. Orekhov AN, Tertov VV, Sobenin IA et al. Direct anti-atherosclerosis-related effects of garlic. Annals of Medicine 1995;27:63-5.
  43. Patumraj S, Tewit S, Amatyakul S et al. Comparative effects of garlic and aspirin on diabetic cardiovascular complications. Drug Deliv 2000;7(2):91-6.
  44. Pedraza-Chaverri J, Medina-Campos ON, Granados-Silvestre MA et al. Garlic ameliorates hyperlipidemia in chronic aminonucleoside nephrosis. Mol Cell Biochem 2000;211(1-2):69-77.
  45. Ray B, Chauhan NB, Lahiri DK. The “Aged Garlic Extract”(AGE) and One of its Active Ingredients S-Allyl-L-Cysteine (SAC) as Potential Preventive and Therapeutic Agents for Alzheimer’s Disease (AD). Curr Med Chem 2011;18(22):3306-3313.
  46. Ried K, Fakler P. Potential of garlic (Allium sativum) in lowering high blood pressure: mechanisms of action and clinical relevance. Integr Blood Press Control 2014;7:71-82
  47. Ried K, Frank OR, Stocks NP. Aged garlic extract reduces blood pressure in hypertensives: a dose–response trial. Eur J Clin Nutr 2013;67(1):64-70
  48. Siegel G, Walter A, Engel S et al. Pleiotropic effects of garlic. Wien Med Wochenschr 1999;149(8-10):217-24.
  49. Siegers CP, Steffen B, Robke A et al. The effects of garlic preparations against human tumor cell proliferation. Phytomedicine 1999;6(1):7-11.
  50. Silagy CA, Neil HA. A meta-analysis of the effect of garlic on blood pressure. J Hypertens 1994;12(4):463-8.
  51. Sivam GP. Protection against Helicobacter pylori and other bacterial infections by garlic. J Nutr 2001;131:1106S-1108S.
  52. Verhelst G. Gefermenteerde knoflook, een veelzijdig, waardevol, natuurlijk supplement. Ortho-Fyto 1996;9:39-41
  53. Vorberg G, Schneider B. Therapy with garlic: results of a placebo-controlled, double-blind study. Br J Clin Pract Suppl 1990;69:7-11.
  54. WHO Monographs on selected medicinal plants. Volume 1; Geneva 1999:16-32.
  55. Wohlrab J, Wohlrab D, Marsch WC. Acute effect of a dried ethanol-water extract of garlic on the microhaemovascular system of the skin. Arzneimittelforschung 2000;50(7):606-12.
  56. Yeh YY, Liu L. Cholesterol-lowering effect of garlic extracts and organosulfur compounds: human and animal studies. J Nutr 2001;131:989S-993S.
  57. Yoo JM, Sok D-E, Kim MR. Anti-Allergic Action of Aged Black Garlic Extract in RBL-2H3 Cells and Passive Cutaneous Anaphylaxis Reaction in Mice. J Med Food 2014;17(1):92-102